despinoza.nl

Drie jaar geleden was het voorpaginanieuws: Spinozakenner dr. W. Klever had ontdekt wie de ware leermeester van Neerlands grootste filosoof was geweest. Dat was Franciscus van den Enden, Antwerpenaar van geboorte, ex-jezuiet, oprichter van een latijnse school, waar Spinoza een van de leerlingen was. Uit Trouw, 21 juni 1993.

In april 1655 raakte de toen drieëntwintigjarige Bento (Benedictus) de Spinoza in ernstig conflict met een zekere Anthonij Alveres, die hem het niet onaanzienlijke bedrag van f. 500,- verschuldigd was. Uiteindelijk liet de jeugdige koopman van joods-Portugese afkomst de schuldenaar arresteren en naar café 'De vier Hollanders' aan de Nes opbrengen, om er de betaling alsnog af te dwingen.

Spinoza is de belangrijkste Nederlandse filosoof. De Ethica is zijn belangrijkste werk. Maar wie leest Spinoza? Wie leest de Ethica? Criminoloog Herman Franke gaat in op de Ethica. Uit Trouw, 5 november 1994: "Eigenlijk voert Spinoza bij elke stelling zijn hele boek als bewijs op. Oneerbiedig gezegd komt zijn wiskundig bewezen systeem neer op: het is zo omdat ik het zeg."

"Ondanks het Spinozahuis is er in Rijnsburg niet veel te vinden van de denker. Vandaar dat Menno ter Braak zo enthousiast was. Dat het werkkamertje vrijwel leeg is, past ook geheel in de geest van de teruggetrokken en bescheiden Spinoza. Zelfs de toegangsprijs is aangepast."  De Volkskrant bericht in 1995 al over het bijna volle gastenboek in het huis te Rijnsburg.

In de zeventiende eeuw had de joodse Nederlander Jacob Jehuda León in zijn huis een groot model opgesteld van de tempel van Salomon. Het bouwsel was beroemd tot in het buitenland en voor de talrijke bezoekers had León een toelichting geschreven die in diverse talen verschenen was. Een exemplaar van de Latijnse versie bevond zich - mèt opdracht - in de bibliotheek van Michael de Spinoza, de vader van de latere filosoof Baruch of Benedictus, de grootste wijsgeer die Nederland ooit heeft gekend.

Uit zuinigheid bestelde dr. Henri Krop vorige week een kopie van een oud geschrift van Spinoza bij de Leidse universiteitsbibliotheek, en niet zoals hij eerst van plan was, bij de Amsterdamse. Zo begint een artikel van Henny de Lange uit Trouw, oktober 1995. Erin wordt de ontdekking aangekondigd van overgeleverde notities van Spinoza.

De 'vondst' die dr. W. Klever van de Rotterdamse Erasmus Universiteit heeft gedaan rond aantekeningen van de zeventiende-eeuwse filosoof Spinoza is niet te verifiëren. Zijn onderzoek is slechts gebaseerd op 'intuïtie' en mist de noodzakelijke 'wetenschappelijke onderbouwing'. Uit trouw, 5 oktober 1995.

Vorige week presenteerde Wim Klever de vondst: in een Leids exemplaar van de Ethica van de filosoof Spinoza had hij tientallen aantekeningen gevonden die van Spinoza afkomstig waren. De dag erna werd het enthousiasme getemperd: de aantekeningen zouden allang bekend zijn en niet aantoonbaar van Spinoza afkomstig. Uit Trouw, 14 oktober 1995, door Koert van der Velde.

In 1665, een jaar na het uitbreken van de Tweede Engelse oorlog, schrijft Benedictus de Spinoza aan zijn Britse vriend Henry Oldenburg dat 'deze woelingen' hem geen aanleiding geven 'tot lachen noch ook tot tranen, zij sporen mij veeleer aan om te filosoferen en de menselijke natuur te observeren. Want ik geloof dat ik niet het recht heb met de natuur te spotten en nog veel minder over haar te klagen, wanneer ik bedenk dat de mensen en al het andere slechts een deel zijn van de natuur'.

Bladerend door wat oude Volkskranten kwam er een recensie tevoorschijn van Michael Zeeman over Fokke Akkerman's vertaling van Spinoza's Tractatus theologico-politicus. In de recensie wordt ook  'The God of Spinoza' van Richard Mason en 'Mannen rond Spinoza' van Wim Klever besproken.

Ook uit 1997 een recensie uit de Volkskrant door Karin Veraart. Ze bespreekt een tentoonstelling in Arti et Amicitiae te Amsterdam, in combinatie met de vertaling van Akkerman van Spinoza's Theologisch-politiek traktaat. Aan het woord komen Wiep van Bunge, Wim Klever, Ronald van Tienhoven en Angela Roothaan.

'Behoefte aan zelf-verheldering', noemt Rinse Reeling Brouwer als motief om een studie te schrijven over de zeventiende-eeuwse filosoof Spinoza. Zijn boek wordt besproken door Jan Greven . Uit Trouw, 2 maart 1999.

Eind 1998 was het bijna zover. Het gastenboek dat op 24 maart 1899 in het Rijnsburgse Spinozahuisje was gelegd, was bijna vol. Secretaris Theo van der Werf vond het wel komiek en in elk geval toevallig. De Volkskrant berichtte erover.

Bloemlezingen zijn een beproefd middel om een nieuw publiek kennis te laten maken met het werk van dichters en denkers. Hans Dijkhuis bespreekt De uitgelezen Spinoza van Herman de Dijn. Uit Trouw, 8 april 2000.

Het boek 'De spinozisten-Wijsgerige beweging in Nederland' van Siebe Thissen wordt besproken door Hans Dijkhuis. Uit Trouw, 2 september 2000.

'De tijd is rijp om trots terug te kunnen blikken op de 'wedergeboorte' van de Nederlandse filosofie aan het eind van de vorige eeuw', zo schreef de Rotterdamse wijsgerig historicus Siebe Thissen. In 2000 promoveerde hij met zijn proefschrift: 'De spinozisten, wijsgerige beweging in Nederland 1805-1907.' Een recensie, door drs. Ida Lamers-Versteeg, vanaf Ibizweb.nl  

"'Dit moet tot de oplossing van het probleem leiden', merkte ik op in een verhitte discussie over een wetenschappelijk probleem. Enig ongeloof maakte zich van de gesprekspartners meester, want het was een oplossing die niet leek gestoeld op een rationele redenering gebaseerd op bekende feiten." Door (F) uit het Eindhovens Dagblad.

"Op de valreep struikelde het paarse kabinet toch nog over het Srebrenica-rapport. Maar heeft de burger nog wat te kiezen? Een rondgang langs professoren leidde tot de volgende conclusies: politiek is gedegradeerd tot bestuur, de regentenstand speelt elkaar baantjes toe en het parlement oefent nauwelijks meer controle uit. De politieke partij is vooral een opstapje geworden voor verdere carrière. Mag dit stelsel nog een democratie heten?" Door Gerard van Westerloo, uit NRC Handelsblad, Bijlage M.

In een serie uit Trouw vertellen 'denkers' over een van hun favoriete fragmenten uit de geschiedenis van de filosofie.  Dit maal Miriam van Reijen. Zij is filosoof, publicist en docent. Uit Trouw, 24 juni 2002.

Met de Reformatie waren kerk en geloof aangeland in de moderne tijd. Na de duistere Middeleeuwen kwam het tijdperk van de vooruitgang. Tenminste, zo dacht men. En inderdaad veranderde er in de zeventiende en achttiende eeuw ontstellend veel: niet alleen op staatkundig, economisch en wetenschappelijk terrein, maar ook op de gebieden van godsdienst en geloof. Door Koert van Bekkum, gepubliceerd in het Nederlands Dagbad.

In een serie uit Trouw vertellen 'denkers' over een van hun favoriete fragmenten uit de geschiedenis van de filosofie.  Dit maal Wim Klever. Hij was verbonden aan het Centrum voor Spinoza-onderzoek van de Erasmus Universiteit. Uit Trouw, 22 juli 2002.  

"Hoe moet je denken? Hoe kun je zeker zijn van conclusies? Spinoza brak zich het hoofd over deze vragen en kwam er niet helemaal uit. Maar daar denken de vertalers van zijn jeugdwerk weer anders over." In NRC publiceerd Brandt Corstius een recensie van Theo Verbeeks „Spinoza: Verhandeling over de verbetering van het verstand.”

In een serie uit Trouw vertellen 'denkers' over een van hun favoriete fragmenten uit de geschiedenis van de filosofie.  Dit maal Henri Krop. Hij is werkzaam aan de faculteit wijsbegeerte van de Erasmus Universiteit Rotterdam en legt de laatste hand aan zijn vertaling van de Ethica. Uit Trouw, 26 augustus 2002.

Zoals er notoire schurken zijn in de geschiedenis van de filosofie, bijvoorbeeld Bacon, Leibniz en, op zijn manier, Schopenhauer, zo zijn er ook filosofen over wie je van de twintigste-eeuwse geschiedschrijvers van de filosofie nooit een kwaad woord hoort. Hans Driessen behandelt de nobelste der filosofen, Spinoza. Uit Trouw.

„De paus kan beweren dat God zich van de wereld heeft afgekeerd, maar dat gaat niet, want God is de wereld. Dat heeft Spinoza in zijn `Ethica', nu opnieuw vertaald, haarfijn aangetoond. Het boek sloeg in als een meteoor.” In NRC recenseert Brandt Corstius de Ethica vertaling van Henri Krop en vergelijkt die met de vertaling van Gorter.

"Spinoza heeft, zoals bekend, zijn Ethica een meetkundige ordening meegegeven. Elk van de vijf delen van het boek laat hij beginnen met een aantal definities, gevolgd door een aantal axioma's. Vervolgens poneert hij stellingen, die hij met behulp van de definities, axioma's en al eerder bewezen stellingen bewijst, of anders gezegd: die hij uit allerlei combinaties van definities, axioma's en eerder bewezen stellingen afleidt." Hans Driessen behandelt Spinoza als bouwmeester, uit Trouw .

Men heeft Spinoza vaak verweten dat hij de ene substantie, waaruit al het zijnde voortvloeit, niet simpelweg 'natuur' heeft genoemd, maar dat hij het nodig vond daarmee ook nog het zwaar beladen begrip 'God' te verbinden (hij spreekt consequent van Deus sive natura - God ofwel de natuur). Men heeft daarmee op zijn minst willen suggereren dat het Spinoza aan moed ontbrak het begrip 'God' zonder pardon op de vuilnisbelt van de geschiedenis te gooien. Door Hans Driessen, uit Trouw.

De vertaling van Ethica door Henri Krop wordt in 2003 door Michaël Zeeman in de Volkskrant gerecenseerd.

Spinoza’s kijk op religie is onderzocht door Paul Juffermans in zijn boek 'Drie perspectieven op religie in het denken van Spinoza.' In het Friesch dagblad verscheen in 2003 een interview met Juffermans. Door Tjerk de Reus.

Deze entry is de placeholder voor de Auteurs rubriek.

In Amerika geldt Leo Strauss als een van de grote inspirators achter de opleving van het neoconservatisme onder George Bush. Dat is niet terecht. Maar actueel is deze Joods-Amerikaanse denker zeker. Met Marc Janssens.

De volgende mensen hebben meegewerkt aan de site en het thema....

Sommige uitspraken van Spinoza zijn duister en voor velerlei uitleg vatbaar. Zo de uitspraak dat de menselijke geest de 'voorstelling' van het menselijk lichaam is. De Amerikaanse neuroloog-filosoof Antonio Damasio doet in zijn nieuwe boek 'Het gelijk van Spinoza' een poging tot verklaring, met behulp van de bevindingen van de neurobiologie. Filosofen zijn al zo vaak voorloper geweest van de wetenschap, waarom niet in dit geval? Door Hans Dijkhuis, uit Trouw.

Belangende dan het eerste namenlijk of'er een God is?

Wij zullen dan als nu aanvangen te handelen van die eijgenschappen

De twede eigenschap die wij (Proprium of) eigen noemen is de Voorzienigheid

Alhier zullen wij dan nu aanvangen te spreken van die [*] eigenschappen

Wat dan nu aangaat de algemene natura naturata of die wijsen of schepzelen

noten

Korte Verhandeling Tweede deel VAN DE MENSCH 0. [f.60] Dewijl wij nu in het eerste deel van God en van de algemeene en oneindige dingen hebben gesprooken, zo zullen wij nu in dit tweede deel tot de verhandeling van...

Het werk aan de Ethica vertaling vordert gestaag. Maar wat is dat voor vertaling, deze Zedekunde van Dionijs Burger?...

Onderstaand de agenda van het filosofie café van Felix-Meritis. De gegevens uit deze agenda komen vanaf de site van Felix-en-Sofie....

Gisteravond was ik in gesprek met een jonge, in Spinoza geïnteresseerde vriend die zei ‘Ik kies tegenwoordig voor mezelf’. Tja, volgens Spinoza kan dat niet: er is geen zelf, er is geen (vrije) keuze en je bent volledig afhankelijk van de ‘hoogste macht’ ... door Klaas Meijer

Benedictus de Spinoza (1632-1677) is zonder twijfel de bekendste wijsgeer van Nederlandse bodem: hij hoort tot het kleine gezelschap van klassieke filosofen die gezichtsbepalend worden geacht voor de geschiedenis van het westerse denken. Dit overzicht is van de hand van Piet Steenbakkers.

2. [f.67] Wij zullen dan nu komen te verhandelen de uijtwerkingen van de verscheide kennissen waarvan wij in 't voorgaande Capittel gezeid hebben en als in 't voorbijgaan weer zeggen wat Waan, geloof en klaare kennisse is. De eerste...

4. [f.74] Dewijl wij dan in het voorige Cap. hebben getoont hoe uijt de dooling van de Waan de Passien voortkomen, soo laat ons dan hier eens zien de uijtwerkingen van de twee andere manieren van Kennen. Ende vooreerst...

6. De Haat is een neiging<ging>e, om iets van ons af te weeren, dat ons eenig kwaad veroorzaakt heeft. Zoo komt dan nu in aanmerkinge, hoe dat wij onze werkinge op tweederleij wijse komen te bedrijven, of namelijk met...

In Filosofie Magazine van maart 2004 wordt aandacht besteed aan despinoza.nl. Redacteur Ivo Slangen heeft hiertoe begin februari een kort interview gehouden met Leon Kuunders, de initiatiefnemer van despinoza.nl.

Spinoza is genoeg voor iedereen. Jos Scheren laat dat zien in een stuk uit Ravage.

De ingescande pagina's van Burger's Ethica vertaling zijn nu via een nieuw overzicht gelijktijdig met de ingegeven tekst te bekijken.

Hoe worden de referenties uit de Ethica tekst benoemd? Er is een formaat afgesproken waarmee die uit de tekst worden afgeleid.

De 'Ethica' is de rijke neerslag van Spinoza's geconcentreerde bezinning op de problemen God, wereld en mens. In een artikel wordt door Kees Koopmans nader ingegaan op het hoofdwerk van Spinoza. De Ethica in een notendop.

Inmiddels is 60% van het werk uit de eerste fase afgerond. Ook deel 5 van de Ethica (of beter, hoofdstuk 5, zijnde het tweede deel) is zojuist gepubliceerd. Met speciale dank aan Peter van Eerten die het merendeel van het werk verricht heeft. Hulde!

In de late 17de eeuw kreeg Nederland de bijnaam 'libertorum Africa', het Afrika oftewel het oerwoud der vrijdenkers. In het buitenland groeide de overtuiging dat deïstische en radicale denkbeelden hier even vrijelijk verhandeld werden als Alkmaarse kaas en Leids laken. De aarts-atheïst waar alle verderf en vuiligheid op teruggevoerd kon worden was natuurlijk Baruch de Spinoza. Door Marinus de Baar, uit Trouw.

Door omstandigheden (verhuizingen, zomer, werk in het buitenland, trouwerij, etc..) heeft het werk aan de vertaling de laatste maanden nagenoeg stil gelegen. Om dit jaar de vertaling volledig digitaal beschikbaar te krijgen wordt het nog even doorzetten....

Rond 1860 werd door Dionijs Burger, een in 1820 geboren Rotterdammer, een vertaling gemaakt van het werk "Ethica" van Benedictus de Spinoza. Dankzij Burger's vertaling wordt de Ethica nu voor het eerst, in het Nederlands, online gepubliceerd. Het werk...

Over de vraag in hoeverre Spinoza's filosofie intellectueel geworteld was in de Nederlandse zeventiende eeuwse cultuur zijn de meningen fel verdeeld. Dr. W.N.A. Klever, van de Erasmus Universiteit te Rotterdam, heeft een tweetal Nederlandstalige werken gevonden, die op deze vraag nieuw licht werpen. Het artikel is van de hand van Peter van Rooden.

In een historisch overzicht gaat Jos Verhulst in op het democratisch ideaal. Hij doet dit aan de hand van een boek, gepubliceerd door Jonathan Israel, genaamd Radical Enlightenment. Dit artikel komt van de site "Referendum Platform".

Hoe zit het met de verspreiding van onze verlichte idealen naar het Oosten? Bernard Bouwman neemt de proef op de som en trekt naar Istanbul. Op zoek naar Shakespeare, Spinoza en Big Brother.

Bas Heijne: langs lijnen van geleidelijkheid, tegen het nihilisme. Zo loopt de weg van de nieuwe verlichting. In een interview door Hilbrand Rozema verwijst de columnist naar Spinoza, die waarschuwde tegen hokjesgeesten en identiteitsfascisme. Gepubliceerd in het Nederlands Dagblad.

"God is een, bij wijze van spreken, noodwendigheid in de natuur. Er is geen scheiding tussen het Universum, tussen de grote Kosmos en God. Dat is een grote scheppende eeuwigdurende realiteit." Deze uitspraak is van de overleden schrijver Theun de Vries. Een interview met hem staat online. Onderwerp van gesprek: Spinoza en het spinozisme.

Spinoza leefde in een tijd dat fotografen een meer schilderende dan afbeeldende rol hadden. Er zijn een aantal afbeeldingen bekend waarvan wordt gezegd dat ze Spinoza verbeelden. Maar is dat ook zo? Het fotoalbum bevat ruim 50 foto's.

Dik twintig jaar geleden publiceerde hij zijn laatste roman. Nu, bijna tachtig jaar oud, verschijnt binnenkort van hem het Boekenweekgeschenk. De kritieken zullen hem koud laten. Jan Wolkers is behalve schrijver en beeldhouwer vooral vader. „Daarbij valt alles in het niet.“

Job Cohen houdt 24 september 2004 een rede tijdens de plenaire sessie van het ISHSS symposium over Democratie, Culturele Diversiteit en Internationaal Onderwijs. Hij gaat in op de betekenis van de ideeën van de verlichting en met name Spinoza. Specifiek noemt hij de invloed van het idee dat er geen "door God beschikte sociale orde" is.

Rond 1860 werd door Dionijs Burger, een in 1820 geboren Rotterdammer, een vertaling gemaakt van het werk "Ethica" van Benedictus de Spinoza. Deze vertaling is de laatste twee jaar gedigitaliseerd. Vandaag is deel 4 afgerond. Daarmee is de volledige digitalisering van dit stukje cultureel erfgoed klaar.

In de tuin van de Nieuwe Kerk in Den Haag ligt Spinoza begraven. Zich omdraaien in z'n graf kan hij niet door de geparkeerde auto's. De Haagse Stadspartij stelt schriftelijke vragen.

De vertaling van de Ethica door Nico van Suchtelen is online gepubliceerd. Dit is de best verkochte nederlandse vertaling. Wie was van Suchtelen en hoe is zijn vertaling?

De Verlichting, een van de ingrijpendste veranderingen in het Europese denken, begon niet in Frankrijk of Engeland, maar in de Nederlanden. Tot die conclusie komt de Engelse historicus Jonathan Israel in zijn boek Radicale Verlichting. Hoe radicale Nederlandse denkers het gezicht van onze cultuur voorgoed veranderden , waarvan de vertaling sinds deze week in de boekhandel ligt. Uit het Friesch Dagblad.

Het begrip tolerantie heeft geen goede pers meer. Sinds 11 september 2001 en het fortuynisme wordt tolerantie gezien als synoniem voor gedogen van coffeeshops en vreemde culturen. De intoleranten weten niet waarover ze het hebben. Rob Hartmans gaat terug naar de grondleggers van het moderne tolerantiebegrip: John Locke en Baruch Spinoza.

Over Spinoza's leven en hoe dat zijn denken beïnvloedde, is weinig bekend. Dat voedt de speculaties over zijn persoon, en maakt het des te interessanter om te kijken naar de invloed die zijn denkbeelden uitoefenden. — door Rob Hartmans, artikel uit De Groene, 2001.

Op 10 minuten fietsen van het Huygens Laboratorium, in het dorpje Rijnsburg, staat een onbewoond huisje. Een bord naast de voordeur vertelt wie hier in de zeventiende eeuw woonde: Baruch de Spinoza, een joodse filosoof, die door de Amsterdamse synagoge in de ban was gedaan vanwege zijn kritiek op de joodse traditie. Carlo Beenakker vertelt.

In een kort artikel, een soort samenvatting uit het boek De wereld van Sophie, wordt een overzicht gegeven van Spinoza's filosofie. Door Christ Mol.

Uit de History of Western Philosophy, door Anil Mitra, komt deze engelstalige inleiding op Spinoza.

De filosoof Spinoza is de grote held van beeldend kunstenaar Loek Grootjans. "Fantastisch. Als je zijn boeken leest, is alles glashelder. Je weet daarna bij wijze van spreken precies hoe de wereld en het leven in elkaar zitten. Maar zodra je het boek hebt weggelegd, kom je direct voor de vraag te staan waarom het overal zo'n chaos is.".

Het ontkennen van de eigen cultuur belemmert de integratie van anderen. Paul Steenhuis onderzoekt, in deze dertiende aflevering van een zoektocht naar de kern van de Nederlandse cultuur. Uit NRC Handelsblad, 1 juni 2001.

Heeft een beschaafde samenleving religie nodig? Historicus Jonathan Israel schreef 'Radicale Verlichting' over de stroming die geen ruimte laat voor God. ,,Hirsi Ali is een erfgenaam van Spinoza.''. Door Yoram Stein, Trouw, 6 mei 2005.

Ein Philosoph zwischen allen Stühlen, der in allen philosophischen Kontroversen einen dritten Weg gezeigt hat und dort politisch wurde, wo die äußeren Bedingungen ein Erkennen der Realität unmöglich machen: Die Weimarer Tagung "Ein neuer Blick auf die Welt. Spinoza in Literatur und Ästhetik"

While "Who is a Jew?" is the foremost question relating to Jewish identity in Israel, the American Jewish community is intensely debating the question of "What is Judaism?" Steven Smith, a professor of political science at Yale University, addresses this issue in the same way as many other intellectuals, but from a unique vantage point: Baruch Spinoza's "Tractatus Theologic-Politicus," a work which has been described as the "springboard" for all philosophical thinking. "Spinoza, Liberalism and the Question of Jewish Identity," by Steven B. Smith. Yale University Press, 270 pp.

Een introducte op Spinoza, ontleent aan 'Baruch de Spinoza' van Theun de Vries. In het Duits vanaf de site Pantheismus-Online.de.

After experience had taught me that all the usual surroundings of social life are vain and futile; seeing that none of the objects of my fears contained in themselves anything either good or bad, except in so far as the...

Michael LeBuffe gaat in op de psychology van Spinoza.

Spinoza's philosophy has a practical aim. The Ethics can be interpreted as a guide to a happy, intellectually flourishing life. Spinoza gives us principles about how to guard against the power of passions which prevent the mind from attaining understanding. In what follows, I consider Spinoza's techniques for guarding against the passions by turning to Jonathan Bennett's criticisms of Spinozistic psychotherapy. Bennett finds three central techniques for freeing oneself from the passions: (i) reflecting on determinism; (ii) separating and joining; and (iii) turning passions into actions. Bennett believes that all of these techniques are in some sense flawed. I contend that Bennett offers good criticism against technique (i), but his criticisms against (ii) and (iii) are unfounded.

Driehonderdvijftig jaar gelden kwamen de eerste joden aan in Amerika. "New Amsterdam" heette New York toen nog. James Carroll gaat in op die gebeurtenis. Hij trekt een lijntje naar Oude Amsterdam en een jood, genaamd Benedict Despinoza.

Alex Scott gaat in op Spinoza's Ethics.

Tractatus de intellectus emendatione, et de via qua optime in veram rerum cognitionem dirigitur. I. De bonis quae homines plerumque appetunt. 1. Postquam me experientia docuit, omnia, quae in communi vita frequenter occurrunt, vana et futilia esse ; cum viderem...

Spinoza's politieke theorie is gebaseerd op zijn politieke geschriften. Toch komen politieke vraagstukken ook in de Ethica aan de orde. In een lezing gaat Detlev Pätzold hier op in.

De ethicus H.J. Heering gaat in op de ethiek van de moderne mens. Dat is een steeds meer informatie gebruikende mens, door hem genoemd Homo Cyberneticus. Uit "Spinoza Herdacht", 1977, een overdruk van Algemeen Nederlands Tijdschrift voor Wijsbegeerte 69/1.

Enige tijd geleden maakten we melding van het feit dat de Ethica vertaling door Nico van Suchtelen uit 1915 was gepubliceerd via Project Gutenberg. Daarmee werd dat de tweede nederlandstalige vertaling van Spinoza's Ethica die online beschikbaar kwam. Maar hoe zit het met het auteursrecht?

I. DE DIEU DÉFINITIONS I. J'entends par cause de soi ce dont l'essence enveloppe l'existence, ou ce dont la nature ne peut être conçue que comme existante. II. Une chose est dite finie en son genre quand elle peut être...

II. DE LA NATURE ET DE L'ORIGINE DE L'ÂME Je passe maintenant à l'explication de cet ordre de choses qui ont dû résulter nécessairement de l'essence de Dieu, l'être éternel et infini. Il n'est pas question de les expliquer toutes...

III. DE l'ORIGINE ET DE LA NATURE DES PASSIONS PRÉFACE Quand on lit la plupart des philosophes qui ont traité des passions et de la conduite des hommes, on dirait qu'il n'a pas été question pour eux de choses naturelles,...

PROPOSITION L Une chose quelconque peut être, par accident, une cause d'espérance et de crainte. Démonstration : Cette proposition se démontre par la même voie que la Propos. 15, partie 3, à laquelle nous renvoyons, ainsi qu'au Schol. de la...

IV. DE L'ESCLAVAGE DE L'HOMME, OU DE LA FORCE DES PASSIONS PRÉFACE Ce que j'appelle esclavage, c'est l'impuissance de l'homme à gouverner et à contenir ses passions. L'homme en effet, quand il est soumis à ses passions, ne se possède...

PROPOSITION LX Le désir qui naît d'une impression de joie ou de tristesse relative a une ou plusieurs parties du corps et non à toutes ses parties, ne se rapporte point à l'utilité de l'homme tout entier. Démonstration : Supposez,...

PRÉFACE Je passe enfin à cette partie de l'Ethique qui a pour objet de montrer la voie qui conduit à la liberté. J'y traiterai de la puissance de la raison, en expliquant l'empire que la raison peut exercer sur les...

TRADUIT PAR E. SAISSET (Ed. 1842) Plan du texte : I. Le bien que les hommes désirent ordinairement II. Le bien véritable et suprême III. Règles de vie IV. Les différents modes de perception V. Le meilleur mode de perception...

DEFINITIONES I. Per causam sui intelligo id, cujus essentia involvit existentiam, sive id, cujus natura non potest concipi, nisi existens. II. Ea res dicitur in suo genere finita, quæ alia ejusdem naturæ terminari potest. Ex. gr. corpus dicitur finitum, quia...

[ PRAEFATIO ] Transeo jam ad ea explicanda, quæ ex Dei, sive Entis æterni, & infiniti essentia necessario debuerunt sequi. Non quidem omnia; infinita enim infinitis modis ex ipsa debere sequi Prop. 16 Part. 1 demonstravimus: sed ea solummodo, quæ...

PRAEFATIO Plerique, qui de Affectibus, & hominum vivendi ratione scripserunt, videntur, non de rebus naturalibus, quæ communes naturæ leges sequuntur, sed de rebus, quæ extra naturam sunt, agere. Imo hominem in natura, veluti imperium in imperio, concipere videntur. Nam hominem...

PRAEFATIO Humanam impotentiam in moderandis, & coercendis affectibus Servitutem voco; homo enim affectibus obnoxius sui juris non est, sed fortunæ, in cujus potestate ita est, ut sæpe coactus sit, quanquam meliora sibi videat, deteriora tamen sequi. Hujus rei causam, &...

PRAEFATIO Transeo tandem ad alteram Ethices Partem, quæ est de modo, sive via, quæ ad Libertatem ducit. In hac ergo de potentia rationis agam, ostendens, quid ipsa ratio in affectus possit, & deinde, quid Mentis Libertas seu beatitudo sit, ex...

PART I: CONCERNING GOD. DEFINITIONS. I. By that which is 'self-caused' I mean that of which the essence involves existence, or that of which the nature is only conceivable as existent. II. A thing is called 'finite after its kind'...

PREFACE I now pass on to explaining the results, which must necessarily follow from the essence of God, or of the eternal and infinite being; not, indeed, all of them (for we proved in Part i., Prop. xvi., that an...

Most writers on the emotions and on human conduct seem to be treating rather of matters outside nature than of natural phenomena following nature's general laws. They appear to conceive man to be situated in nature as a kingdom within...

XLVI. If a man has been affected pleasurably or painfully by anyone, of a class or nation different from his own, and if the pleasure or pain has been accompanied by the idea of the said stranger as cause, under...

PREFACE Human infirmity in moderating and checking the emotions I name bondage: for, when a man is a prey to his emotions, he is not his own master, but lies at the mercy of fortune: so much so, that he...

PART V: Of the Power of the Understanding, or of Human Freedom PREFACE At length I pass to the remaining portion of my Ethics, which is concerned with the way leading to freedom. I shall therefore treat therein of the...

Intelligent Design is hot! Wie echter denkt dat daarmee fancy dingetjes bedoelt worden heeft het mis. ID wordt gezien als een tegenhanger van de evolutietheorie. Want alles zit zo ondoorgrondelijk mooi in elkaar, daar moet bijna wel een intelligente gedachte achter zitten. Gerard Beverdam interviewt Cees Dekker, gepubliceerd in het Nederlands Dagblad.

Baruch de Spinoza Ethik In geometrischer Weise behandelt in fünf Teilen (Ethica ordine geometrico demonstrata) Erster Teil: Über Gott Definitionen 1. Unter Ursache seiner selbst verstehe ich etwas, dessenWesen die Existenz einschließt, oder etwas, dessen Natur nur als existierend begriffen...

De Vlaamse wetenschapsfilosoof Etienne Vermeersch (prof. em. UGent) was in zijn jonge jaren een jezuïet. Rond zijn 25e levensjaar trad hij uit de jezuïetenorde, waarop hij korte tijd nadien atheïst werd. Materialist , zelfs: de overtuiging dat alles tot materie te herleiden is. Toen hij begin jaren '90 op televisie zijn atheïsme beargumenteerde en uitlegde waarom de god van het christendom niet kan bestaan, reageerden honderden mensen daarop met de vraag om zijn argumenten neer te schrijven.

Door Elsbeth Etty wordt Theun de Vries geinterviewd voor NRC Handelsblad. Het interview is gepubliceerd op 25 april 1997. De vries is inmiddels overleden.

Door Gert J. Peelen wordt in de Volkskrant twee boeken besproken. 'Spinoza - Een leven volgens de rede' van Margaret Gullan-Whur en 'Spinoza' door Steven Nadler. Het eerste boek staat bekend om de suggestie dat Spinoza homofiele gevoelens had. Evenwel kan dat ook een erotische fantasie zijn van de schrijfster.

Theologen kunnen niet meer uit de voeten met de traditionele God, ze zoeken daarom inspiratie bij de filosofen. Terwijl filosofen juist hun taboe op religie afzwakken. Er ontstaat tweerichtingsverkeer.

,,Ik wist dat ik hem nu wilde leren kennen.’’ Tien jaar geleden haalde stukadoor Hendrikus Keijzer de ’Ethica’ van Spinoza weer uit de kast. Inmiddels kent hij de stellingen, waaruit het boek is opgebouwd, uit zijn hoofd. En geeft hij cursussen over Spinoza.

Wikipedia is de openbare encyclopedie van het internet. Gebaseerd op dezelfde concepten die ook op deze site worden gebruikt, is het voor iedereen mogelijk bij te dragen aan deze encyclopedie.

All life forms are composed of molecules that are not themselves alive. But in what ways do living and nonliving matter differ? How could a primitive life form arise from a collection of nonliving molecules? The transition from nonliving to living matter is usually raised in the context of the origin of life. Two recent international workshops (1) have taken a broader view and asked how simple life forms could be synthesized in the laboratory.

De angst voor terrorisme is niet alleen de weerspiegeling van het gevaar. In de gevaren worden onze diepste angsten gereflecteerd.

Onderstaande inleiding komt uit het boekje Taal en Tal, over het samenspel tussen enerzijds de gewone spreektaal en de dagelijkse ervaring en anderzijds de wiskunde of het deductief redeneren en onderscheiden, waarop de vermeerdering van kennis is gebaseerd. Door Godfried Kruijtzer.

Spinoza als bruggenbouwer? In een interview met de Chinese hoogleraar Lanxin Xiang gaat de naam Spinoza enkele malen over de tong. Want Spinoza had het goed begrepen, China is niet te bekeren. Jammer voor die Amerikanen.

Spinoza’s Ethics is perhaps one of the most radical philosophical doctrines ever written, and was so inflammatory that Spinoza was excommunicated from the church for the many of the views contained within it. Today, many philosophers are still debating what Spinoza meant by many of his arguments, and more importantly, whether they were correct. Much of the literature about Spinoza concentrates on his metaphysics, particularly the one substance, but there are also many debates about Spinoza’s ideas on fatalism, freedom, and free will. By Justin Galindo.

Wie is God? Laat Hij zich in de Bijbel kennen als een persoon of is het terecht Hem te reduceren tot 'iets'? ,,Als God een iets, een ding wordt, valt de geloofsgrond onder onze voeten weg.'' Door Daniël Gillissen uit het Nederlands Dagblad.

Spinoza krijgt nog altijd niet de erkenning die hij verdient. Vinden veel spinozisten. Ondertussen worden steeds meer mensen lid van de Vereniging het Spinozahuis. En vechten de spinozisten onderling heftige controversen uit. Een blik op een artikel uit de Groene Amsterdammer, nu 10 jaar geleden.

Na Spinoza's overlijden in 1677 werd door notaris Willem van den Hove een lijst opgemaakt van de boeken die in zijn bezit waren. In de bibliotheek bevond zich een groot aantal werken van klassieke auteurs. Een aanzienlijk deel daarvan wordt in het boek "Spinoza Classicus" van Wim Klever behandeld.

Wat had de jonge Duitser Gottfried Leibniz in 1676 bij Benedictus de Spinoza te zoeken? Een nieuw boek maakt van de legendarische visite een filosofisch drama, waarin alle spanningen van de moderniteit tot ontlading komen.

De editie van februari 2006.

Vandaag is het de dag van de waarheid. Geen flets en versleten begrip, maar springlevend en prikkelend. Want wie of wat bepaalt binnen de filosofie of een bewering waar is? Taal is de plaats waar filosofen de waarheid zoeken. Door Menno Lievers.

Het was meneer Spinoza aan de Paviljoensgracht te Den Haag die de mensheid de weg van het atheïsme liet zien. Een huivering ging door Europa. Ook door de Duitse denker Leibniz, die snel verdedigingswerken opwierp. Een halve eeuw later stak Voltaire de draak met beiden, Spinoza en Leibniz. Marinus de Baar bespreekt twee boeken over geloof en ongeloof in Barok en Verlichting. Uit Trouw.

De voorzitter van de Edmund Burke-Stichting Andreas Kinneging was links. Toen werd de politicoloog liberaal, nu is hij conservatief. Hij schreef de ‘Geografie van goed en kwaad’, waarvoor hij kortgeleden een prijs ontving. „We hebben een elite nodig.” Hoe politicoloog Andreas Kinneging van zijn liberale geloof afviel.

Baruch de Spinoza (Amsterdam, 24 november 1632 – Den Haag, 21 februari 1677) was een van de rationalisten van de vroege moderne filosofie samen met René Descartes en Gottfried Leibniz. Zijn bekendste werk, de Ethica, werd na zijn dood uitgegeven.

Over de vrije wil raakt men niet uitgesproken. "We moeten in de vrije wil geloven, we hebben geen andere keus", zei de amerikaanse schrijver Isaac Bashevis Singer. Gesproken als een ware Spinozist.

De editie van april 2006. Over "De vrije wil", een vertaling van Goethe's "Studie naar Spinoza", de zomercursus "Spinoza's weg naar wijsheid en geluk" en Burger's Ethica.

Nobelprijswinnaar Gerard ’t Hooft, zestig jaar, zoekt nog altijd naar een overkoepelende theorie van de natuurkrachten. Hij gelooft in een natuur die ten diepste deterministisch is. ‘Ik kan me veroorloven mijn eigen pad te gaan.’ Door Dirk van Delft, uit diens boek ‘De toppen van het kunnen’.

De vertaling van Spinoza's Ethica is nu ook in het Italiaans beschikbaar. Het is de vertaling van Renato Peri.

Erik Lagendijk schrijft een bevlogen inleiding op Spinoza. Eerder gepubliceerd in het blad “De Physicus”

De "Verhandeling over de verbetering des verstands" is een onvoltooid gebleven werk dat Spinoza schreef in de jaren dat hij bij Van den Enden verbleef. De hier beschikbare tekst is die van Van Suchtelen, 1915, en overgenomen vanaf Project Gutenberg.

De Nederlandse geschiedenis heeft er sinds kort een prachtige website bij. Op www.entoen.nu kan worden gebladerd door de tijd, van het jaar 3000 voor christus tot nu. De Canon, wordt het genoemd. Spinoza neemt een prominente plek in.

De canon van de Nederlandse geschiedenis wordt door Jonathan Israel bekritiseerd omdat het de rol van Nederland in de Verlichting marginaliseert. Want de verlichting begon in Nederland, bij radicale vrijdenkers rond Spinoza. In Trouw staat een artikel van Seije Slager. Het is overgenomen en voorzien van links naar de pagina's op entoen.nu.

Niet de gematigde Voltaire, maar radicale denkers domineerden de Verlichting. Het was een Nederlands-Franse beweging van atheïsten en materialisten, schrijft Jonathan Israel in het tweede deel van zijn grote overzichtswerk. Een revolutionaire conclusie, vindt Marinus de Baar. Wie nog iets over de Verlichting denkt te kunnen melden, kan niet om Israel heen. Uit dagblad Trouw.

Vanaf lambo.nl een introductie op Spinoza.

Afgelopen week gingen op de Moral Brainconferentie in Gent gerenommeerde evolutiebiologen en neurologen met elkaar in discussie over de moraliteit van ons brein. Liggen de wortels van goed en kwaad verborgen tussen onze hersenkronkels? Kunnen we ons moreel vermogen manipuleren en wat betekent dat voor de omgang met onze medemens? Uit De Morgen van 20/10, door Marnix Verplancke.

Pagina 10 uit de Catalogus van de bibliotheek der Vereniging Het Spinozahuis te Rijnsburg.

Pagina 23 uit de Catalogus van de bibliotheek der Vereniging Het Spinozahuis te Rijnsburg.

Pagina 24 uit de Catalogus van de bibliotheek der Vereniging Het Spinozahuis te Rijnsburg.

Pagina 25 uit de Catalogus van de bibliotheek der Vereniging Het Spinozahuis te Rijnsburg.

Pagina 26 uit de Catalogus van de bibliotheek der Vereniging Het Spinozahuis te Rijnsburg.

Pagina 27 uit de Catalogus van de bibliotheek der Vereniging Het Spinozahuis te Rijnsburg.

Pagina 28 uit de Catalogus van de bibliotheek der Vereniging Het Spinozahuis te Rijnsburg.

Pagina 29 uit de Catalogus van de bibliotheek der Vereniging Het Spinozahuis te Rijnsburg.

Pagina 30 uit de Catalogus van de bibliotheek der Vereniging Het Spinozahuis te Rijnsburg.

Pagina 31 uit de Catalogus van de bibliotheek der Vereniging Het Spinozahuis te Rijnsburg.

Pagina 32 uit de Catalogus van de bibliotheek der Vereniging Het Spinozahuis te Rijnsburg.

Spinoza was een belezen man. De inhoud van zijn bibliotheek is bekend doordat na zijn overlijden een veilingcatalogus is gemaakt. Aan de hand van die lijst is de bibliotheek in het Spinozahuis te Rijnsburg opgebouwd. De oorspronkelijke boeken zijn in 1677 verkocht. Welke boeken en geschriften bezat Spinoza?

Spinoza werd op 23 jarige leeftijd verbannen uit de joodse gemeenschap. Die gebeurtenis vond 350 jaar geleden plaats, in 1656. In 'The New York Observer' een verslag van een conferentie die afgelopen zondag ter ere van deze gebeurtenis is gehouden. Door Phil Weiss.

De God van Spinoza is een heel bijzondere. Want die god schrijf je met een kleine 'g', niet met een grote. Spinoza was dan ook een criticus van religie. Een late navolger van Spinoza is Richard Dawkins. Die heeft zojuist een boek uitgebracht in zijn eigen, niet aflatende strijd tegen religie. Het boek draagt de titel 'The God Delusion', oftewel 'De God-illusie'. Een moderne bijbelkritiek, besproken door Rob van den Berg.

Mededelingen vanwege Het Spinozahuis nummer 22 is uitgegeven in 1965 bij E.J. Brill te Leiden. Het bevat de lezing die door Dr. H.S. Frenkel op 8 mei 1965 te Rijnsburg heeft gehouden.

Pagina 1 van uitgave 22.

Pagina 2 van uitgave 22.

In de prachtige aula van de Erasmus Universiteit Rotterdam werd gisteren een ere-doctoraat uitgereikt aan Jonathan Israel. Een foto impressie.

Volgens de Nijmeegse politieke filosoof Marin Terpstra trekt Jonathan Israel de verkeerde conclusies als hij de nederlandse cultuur identificeert met het Nederland als bakermat van de Verlichting. Want de Nederlandse geschiedenis kenmerkt zich door verzuiling, niet individualisering. Tim Houwen bericht in Trouw.

Bij aanvaarding van zijn ere-doctoraat op woensdag 8 november j.l. sprak Jonathan Israel zijn voordracht "Radical Enlightenment, Mainstream Enlightenment and the World of Today" uit. Die lezing is integraal overgenomen en voorzien van (extra) links.

Afgelopen donderdag 9 november gaf Jonathan Israel de Thomas Moore lezing. Deze lezing, met als titel "Kunnen zeggen wat je wil is belangrijker dan kunnen geloven wat je wil" is afgedrukt in de Opinie bijlage van NRC Handelsblad van 11 november.

In 1996 bracht Wim Klever zijn levenswerk uit, genaamd "Ethicom Spinoza's Ethica vertolkt in tekst en commentaar". Na lang wachten is dit boek in een nieuwe druk verschenen bij uitgeverij Eburon. Een introductie.

The Significance Of Spinoza's DeterminismProf. Dr. T.L.S. SpriggeA lecture delivered at Rijnsburg on May 14, 1988It was a strange and moving experience for me yesterday to see that charming but modest house here in Rijnsburg, in which Spinoza evidently began...

Thus many philosophers suppose that either universal determinism must be false or human beings are not free in the way we normally think of them as being when we make moral judgements. Nor is this simply a matter of morality...

Het stemmen is in volle gang. Stemmen ja, geen kiezen. Want kiezen, dat doen de volksvertegenwoordigers waar we vandaag op stemmen. Stemmen, kiezen ... begrijpt u het verschil nog?

In de Washington Post schrijft Michael Dirda een recensie van het boek van Rebecca Goldstein, Betraying Spinoza. Bij de recensie is curieus genoeg de afbeelding van Wulfhagen geplaatst die niet Spinoza voorstelt.

In de New York Times een artikel van Dennis Overbye over de vrije wil. Daarover ging het op deze website al eens, bijvoorbeeld hier, of in dit stuk over Van den Enden, of over Spinoza als koning der atheïsten. Het artikel geeft een mooi overzicht van de partisanenstrijd rond de vrije wil.

In het Christelijk Opinieweekblad Tertio besteed Herman de Dijn aandacht aan Spinoza’s inleiding tot de filosofie. Ethiek als verhuiskunde van Theo Zweerman.

Een lezer vraagt wat Spinoza's opvatting is over menselijk geluk. Een overzicht en antwoord.

Het heeft even geduurd voordat het zover was, maar nu lijkt het dan toch te gebeuren. Het wordt winter. Tijd voor een nieuwe Maandeditie.

Venijnig, zo laat Wim Klevers laatste boek zich omschrijven. In “Met oude Grieken, Van den Enden en Spinoza naar echte directe democratie” geeft hij concrete en precieze voorstellen voor de ontwikkeling van een politiek bestel, dat de problemen van het huidige op kan lossen. Een recensie, of eerder: samenvatting.

Spinoza staat bekend als een vredelievend mens. Een enthousiaste lezer vraagt zich dan ook af of Spinoza voor algemeen wapenbezit was? Zijn die twee zaken met elkaar te rijmen? Een antwoord dat in gaat op ons staatsbestel en de definitie van wapens.

PHILOSOPHERS conceive of the passions which harass us as vices into which men fall by their own fault, and, therefore, generally deride, bewail, or blame them, or execrate them, if they wish to seem unusually pious.

IN our Theologico-Political Treatise we have treated of natural and civil right,¹ and in our Ethics have explained the nature of wrong-doing, merit, justice, injustice,² and lastly, of human liberty.

UNDER every dominion the state is said to be Civil; but the entire body subject to a dominion is called a Commonwealth, and the general business of the dominion, subject to the direction of him that holds it, has the name of Affairs of State.

THAT the right of the supreme authorities is limited by their power, we showed in the last chapter, and saw that the most important part of that right is, that they are, as it were, the mind of the dominion, whereby all ought to be guided; and accordingly, that such authorities alone have the right of deciding what is good, evil, equitable, or iniquitous, that is, what must be done or left undone by the subjects severally or collectively.

IN Chap. II. Sec. 2, we showed, that man is then most independent, when he is most led by reason, and, in consequence (Chap. III. Sec. 7), that that commonwealth is most powerful and most independent, which is founded and guided by reason.

INASMUCH as men are led, as we have said, more by passion than reason, it follows, that a multitude comes together, and wishes to be guided, as it were, by one mind, not at the suggestion of reason, but of some common passion — that is (Chap. III. Sec. 9), common hope, or fear, or the desire of avenging some common hurt.

AFTER explaining the foundations of a monarchical dominion, I have taken in hand to prove here in order the fitness of such foundations. And to this end the first point to be noted is, that it is in no way repugnant to experience, for laws to be so firmly fixed, that not the king himself can abolish them.

SO far of monarchy. But now we will say, on what plan an aristocracy is to be framed, so that it may be lasting. We have defined an aristocratic dominion as that, which is held not by one man, but by certain persons chosen out of the multitude, whom we shall henceforth call patricians.

HITHERTO we have considered an aristocracy, so far as it takes its name from one city, which is the head of the whole dominion.

HAVING explained and made proof of the foundations of both kinds of aristocracy, it remains to inquire whether by reason of any fault they are liable to be dissolved or changed into another form.

I PASS, at length, to the third and perfectly absolute dominion, which we call democracy.

Vanaf de site constitution.org komt de Elwes vertaling van het Politiek Traktaat. De tekst is volledig overgenomen.

Amsterdam, die mooie geboortestad van Spinoza, ontbeert een monument voor deze grote denker. Dat is spijtig, zeker omdat Benedictus zich Amsterdammer noemde. Tijd voor aktie, is de mening van de Amsterdamse Spinozakring.

The Cambridge Companion to Spinoza is a collection of essays by prominent scholars about the major facets of the philosopher's works. It contains description and analysis of the major features of Spinoza's philosophy, as well as details about his life and the intellectual and religious climate in which he lived and worked. With certain exceptions, as I note below, the essays are well written, informative and will, as the jacket claims, be of interest both to nonspecialists and to more advanced readers.

’Ontkenning’ is de afgelopen twee decennia uitgegroeid tot het eenentwintigste-eeuwse equivalent voor ketterij. Sceptici die vragen hebben gesteld bij de officiële verklaringen van '911' zijn zich ter dege van dit probleem bewust. Ook Spinoza koos (verstandig!) voor het niet publiceren van de Ethica bij zijn leven. En wie bijvoorbeeld sceptisch staat tegenover de milieuwijsheid van tegenwoordig wordt al snel op een lijn gezet met ontkenners van de Holocaust. Deze seculiere inquisitie staat het vrije denken in de weg, betoogt de socioloog Frank Furedi in dagblad Trouw. De vrije meningsvorming wordt hoe langer hoe meer beperkt.

Het leven van Spinoza in één oogopslag. Heel ver hoeft daar niet voor uitgezoomd te worden. Google Map on Spinoza.

In 1972 zond de NCRV een hoorspel uit over het leven van Spinoza. Dit hoorspel, geschreven door Theun de Vries, is te krijgen via Stichting Beeld & Geluid. En hier natuurlijk ;)

Het is verbijsterend dat de begeleidingscommissie Filosofie voor het voortgezet onderwijs Spinoza in de ban heeft gedaan. Wie jongeren wil onderwijzen kan niet om Spinoza heen, betogen Ton de Kok, Nanne Bloksma en Miriam van Reijen in NRC Handelsblad.

Nanne Bloksma, Ton de Kok en Miriam van Reijen stellen dat het een grof schandaal is dat Spinoza buiten het eindexamen filosofie voor het vwo is gehouden (Opiniepagina, 5 april). Ze vergissen zich. Ze maken namelijk geen onderscheid tussen het schoolexamen en centraal eindexamen. De secretaris van de Bcfvo reageert op de aantijgingen.

De auteurs van het Oude Testament waren profeten noch bevlogen charismatici, maar ambachtslieden, schrijvers van beroep. Karel van der Toorn ontnuchtert een romantische visie op bijbelschrijvers. Door Cokky van Limpt, uit Trouw.

Wat is de invloed van Spinoza op Goethe - en op welke wijze is dit zichtbaar in zijn Faust II? Ziedaar de vraag die door een lezer werd gesteld via vraag@despinoza.nl. Een vraag zonder eenvoudig antwoord, want zoals Spinoza dronken was van God, was Goethe dronken van Spinoza. Goethe, Spinoza en Faust ... een antwoord.

In de week dat temperatuurrecords worden gebroken lijkt het voortaan altijd lente te zijn. En rokjesdag. Het moet toch niet gekker worden. De nieuwe maandeditie komt uit, met heet nieuws

Dit jaar wordt herdacht dat Spinoza 375 jaar geleden in Amsterdam werd geboren. Drie Spinoza-experts delen dit jaar de Spinozawisselleerstoel aan de Universiteit van Amsterdam: Herman De Dijn, Jonathan Israel en Steven Nadler. „Spinoza had baanbrekende ideeën over de relatie tussen wetenschap en godsdienst”, zegt De Dijn. Donderdag geeft hij een lezing in de Aula van de Universiteit van Amsterdam, Singel 411. Marion de Boo interviewt De Dijn in NRC Handelsblad.

In 375 jaar moet de familie van Spinoza enorm uitgebreid zijn. De naam Spinoza (of Espinoza) komt dan ook algemeen voor. Maar zijn dat allemaal familieleden van de filosoof? Wie kent er een achterneef of nicht? Het Teleac programma Verre Verwanten wijdt er op 19 mei aanstaande een aflevering aan. In de aflevering is Herman de Dijn te gast. Mensen die informatie hebben over familie van Spinoza kunnen dat melden bij Marije de Vries.

Spinoza werd geboren in Amsterdam en leefde daar de eerste helft van zijn leven. Wat heeft Amsterdam voor Spinoza betekent?

"Het boegbeeld van Amsterdam is Spinoza." Aldus de aankondiging van de lezing die professor Jonathan Israel op zaterdag 9 juni geeft in de Mozes en Aaron kerk te Amsterdam. Twee dagen eerder geeft Israel ook een lezing, over Spinoza als inspirator van de radicale verlichting. Die lezing is aan de Vrije Universiteit.

Afgelopen week is de website "Staten Generaal Digitaal" geopend. De website gaat alle handelingen en kamerstukken van de eerste en tweede kamer bevatten, van 1814 tot 1995. Makkelijk te doorzoeken, dus hoe vaak en in welke context wordt Spinoza aangehaald?

Waar kan ik de tekst van de banvloek vinden? Een heel normale vraag voor zo'n belangrijk moment in Spinoza's leven. Na zijn eerste jaren in Amsterdam te hebben gesleten, met wisselend succes als zakenman, wordt door de joodse gemeenschap een banvloek over hem uitgesproken. Wie die leest ziet een verbolgen gemeenschap tegenover de jonge filosoof staan. Het gerucht gaat dat op dat moment Spinoza zelf al lang en breed in het gras lag te genieten van het leven. De tekst in vier verschillende talen.

In Rijnsburg woonde de filosoof, van 1661 tot 1663. Dat huis is in bezit van Vereniging Het Spinozahuis. Maar de staat ervan is erbarmelijk, dringend moet er gerestaureerd worden. En dat kost geld, honderdduizend euro. Dus wie kan helpt het Spinozahuis de volgende winter door!

Met Spinoza startte een nieuwe periode in het denken over de verhouding van godsdienstvrijheid en de vrijheid van meningsuiting. Tenminste, dat zegt Jonathan Israel, die zich fel keert tegen de opvatting dat de vroege Nederlandse Verlichting van Spinoza meer in harmonie met de godsdienst was, dan de Verlichting van de Franse philosophes. Tijd voor een debat, tijdens de Soeterbeeck lezing op 15 juni j.l.

Op 21 juni j.l. gaf de 4^e fellow van de Koninklijke Bibliotheek zijn afsluitende publiekslezing. "In strijd met Spinoza, Het failliet van de Nederlandse Verlichting" is de titel van het door de KB in samenwerking met Bert Bakker uitgegeven boekje dat van de lezing is gemaakt. De fellow, Jonathan Israel, schetst in het boekje een nieuw beeld van de patriotse beweging in Nederland. Hij beargumenteerd dat die beweging de eerste grote democratische verlichtingsbeweging was van Europa en met nadruk gebaseerd op de ideeën van Spinoza. Een samenvatting van zijn boekje waarin de belangrijke rol van het Spinozisme wordt benadrukt.

Binnenkort wordt voor de tweede maal in de Nederlandse historie een postzegel uitgebracht met daarop afgebeeld Spinoza. Deze tweede keer gebeurt dit in het kader van een reeks zegels gebaseerd op de Nederlandse canon (zie daarvoor www.entoen.nu). De eerste keer gebeurde dat ter herdenking van Spinoza's 300ste sterfdag. Een bezoek aan Michel van Hulten, over een bewogen postzegel en de invloed van de media.

Eind vorige jaar verscheen van de hand van de Rotterdamse Spinoza-kenner Wim Klever Met oude Grieken, Van den Enden en Spinoza naar echte directe democratie. Dit boekje werd hier al eens eerder besproken. De rotterdamse filosoof Henri Krop recenseert in de laatste Filosofie.

Het nieuwe blad Opinio bevat wekelijks een debat tussen leden van het Filosofisch Elftal, onder leiding van Yoram Stein. In april werd gedebatteerd tussen Wim Klever en Gerrit Manenschijn. De laatste heeft les gegeven aan de Theologische Universiteit OKN te Kampen, de eerste aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Onderwerp: de moord door een Amerikaanse jongen op 32 van zijn mede-studenten.

Shoshannah Brombacher liet weten een nieuw schilderij te hebben gemaakt van Spinoza. Dit schilderij stelt de filosoof voor terwijl hij de Ethica schrijft. Een afbeelding van het schilderij is in het fotoarchief opgenomen. De schilder heeft een artikel geschreven dat Spinoza introduceert en het schilderij beschrijft. Dat artikel is op de site overgenomen.

De schrijver en filosoof Michiel Leezenberg is voornamelijk bekend vanwege zijn werken over de islam. In NRC Handelsblad van 10 augustus recenseert hij de laatste boeken van Jonathan Israel. Want Israel heeft dan wel een snaar geraakt met zijn studies over de Verlichting, maar gaat onder zijn machtige eruditie ook een overtuigende historische visie schuil?

Het is een heuglijk bericht, dat vandaag in het NRC staat. Op vragen van de heer Nicolaï heeft de minister toegezegd bij te dragen aan de restauratie van het Spinozahuis te Rijnsburg. Maar de minister kan het ook niet nalaten om Vereniging Het Spinozahuis te wijzen op de 'nieuwe' subsidieregeling voor rijksmonumenten...

Een aantal weken geleden, op 10 augustus, publiceerde Michiel Leezenberg een recensie op twee van Jonathan Israels werken. Die recensie was op zijn zachtst gezegd opvallend, zowel wat betreft toon als inhoud. Een reactie kon dan ook niet uitblijven. Wim Klever, specialist in Spinoza-studies, corrigeert Leezenberg op diverse punten en vraagt zich af of Leezenberg niet te hoog in het zadel zit. Op despinoza.nl zijn volledige kritiek, die vandaag in verkorte vorm verschijnt in NRC.

De vorm van de godsbeleving is afhankelijk van de omgeving waarin je opgroeit. Voorindustriële samenlevingen hebben allemaal andere goden. Nijmeegse sociologen verklaren die verscheidenheid van godsbeelden uit de samenlevingsvormen. Een interview met Wout Ultee, door Dirk Vlasbom, uit NRC Handelsblad.

'De naoorlogse waarden ‘Europa’, secularisme en multiculturele samenleving staan zwaar onder druk. Maar we schieten weinig op met een blind vertrouwen in de rede. Onredelijkheid valt niet te bestrijden of uit te roeien. Zij hoort bij de mens.' Van Bas Heijne, columnist en redacteur van NRC Handelsblad en schrijver, verschijnt binnenkort zijn essay ‘Onredelijkheid’. Uit NRC Handelsblad een voorpublicatie, waarin Heijne impliciet een lans breekt voor het verlichtingsideaal van Spinoza.

"Een schande, dat is het!" Tijdens de jaarlijkse algemene ledenvergadering van Vereniging Het Spinozahuis voerde Ton de Kok met donderende stem het woord. Hij sprak de aanwezigen leden toe in de hoop medestanders te vinden voor een actie met als doel "Spinoza in het eindexamen VWO" te krijgen. Ook in de laatste Filosofiemagazine van september wordt nog eens op die kwestie ingegaan. Maar zit Spinoza dan niet in het eindexamen filosofie voor de VWO? Een overzicht van de gebeurtenissen en een schokkende conclusie.