365

geen hartstogt kan bedwongen worden dan door eenen hartstogt, die sterker is en het tegenovergestelde van den te bedwingen hartstogt, en dat ieder zich door de vrees voor grooter schade van het aandoen van schade onthoudt. Dus kan de maatschappij volgens deze wet bevestigd worden, indien zij zichzelve slechts het regt toekent, hetwelk ieder heeft, om zich te wreken en over goed en kwaad te oordelen; weshalve zij de magt heeft om eenen gemeenschappelijken leefregel voor te schrijven, wetten te maken en deze niet door de rede, welke geen hartstogten kan bedwingen (volgens aanm. stell. 17 van dit deel) maar door dreigementen te bevestigen. Deze maatschappij nu bevestigd door wetten en magt om zich te bewaren wordt burgerstaat genoemd, en die door haar regt verdedigd worden staatburgers. Hieruit begrijpen wij gemakkelijk, dat er in den natuurlijke toestand niets bestaat, hetwelk volgens algemeene toestemming goed of kwaad is, daar ieder, die in den natuurlijken toestand verkeert, alleen voor zijn eigen nut zorgt, en volgens zijn eigen inzigt, en voorzoover hij alleen zijn eigen >>


aantal woorden: 174